Οι αιτίες του καρκίνου του προστάτη, όπως συμβαίνει και μ' άλλους καρκίνους, είναι πολλές και σύνθετες. Δεν υπάρχει καμία σαφή ένδειξη, τι ακριβώς προκαλεί τον καρκίνο του προστάτη. Παρ' όλα αυτά υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που σχετίζονται μ' αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη.

Για τον γενικό πληθυσμό, ένας άνδρας έχει 17% πιθανότητες να νοσησει από καρκίνο του προστάτη στην διάρκεια της ζωής του και 3% πιθανότητες να πεθάνει από αυτόν.

Γνωρίζοντας το επίπεδο κινδύνου πρέπει να οργανωθεί και το αντίστοιχο σχέδιο πρόληψης. Γενικά, οι άνδρες πρέπει να ελέγχονται για καρκίνο του προστάτη από την ηλικία των 45 ετών. Eάν έχετε όμως έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου πρέπει να αρχίζετε τον προληπτικό έλεγχο από την ηλικία των 40 ετών.

Ηλικία
H ηλικία είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του προστάτη. O κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη αυξάνει σημαντικά με την πάροδο της ηλικίας. Άνδρες από 60 έως 79 ετών έχουν 15% πιθανότητες (1 στους 7) να έχουν καρκίνο στον προστάτη. Άνδρες από 40 έως 59 ετών παρουσιάζει 3% κίνδυνο (1 στους 39) ανάπτυξης καρκίνου στον προστάτη. Aν και ο καρκίνος του προστάτη είναι σπάνιος σ' άνδρες κάτω των 50 ετών όταν εμφανισθεί σ' αυτές τις περιπτώσεις είναι περισσότερο επιθετικός. Με την πάροδο λοιπόν της ηλικίας αυξάνει σημαντικά και ο κίνδυνος φτάνοντας στους ογδοντάχρονους οι μισοί να έχουν καρκίνο στον προστάτη σε διαφορετικό στάδιο μ' αποτέλεσμα να χρειάζονται και διαφορετική ή και σ' ορισμ'ενες περιπτώσεις καθόλου θεραπεία.

Oικογενειακό ιστορικό
Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται συχνότερα σ' ορισμένες οικογένειες υποδηλώνοντας έναν κληρονομικό ή γενετικό παράγοντα. Έχοντας έναν πατέρα ή αδερφό με καρκίνο του προστάτη διπλασιάζεται ο κίνδυνος ανάπτυξης αυτής της νόσου. Ο κίνδυνος είναι ακόμα υψηλότερος για άνδρες που έχουν περισσότερους συγγενείς με καρκίνο στον προστάτη και ιδιαίτερα όταν αυτοί οι συγγενείς είναι νέοι την ώρα της διάγνωσης. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει διάφορα κληρονομικά γονίδια που φαίνεται ν' αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής από καρκίνο του προστάτη.

Γενετική
Μερικά κληρονομικά γονίδια αυξάνουν τον κίνδυνο νόσησης από διάφορους τύπους καρκίνου. Για παράδειγμα, κληρονομικές μεταλλάξεις στα γονίδια με το όνομα BRCA-1  ή BRCA-2 είναι η αιτία για την συχνότερη εμφάνιση του καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών σ' ορισμένες οικογένειες. Η παρουσία αυτών των γενετικών μεταλλάξεων επίσης είναι η αιτία αύξησης του κινδύνου νόσησης από καρκίνο του προστάτης. Αυτό αφορά όμως ένα μικρό μόνο ποσοστό των περιπτώσεων καρκίνου του προστάτη.

Φυλή
Η φυλετική καταγωγή παίζει ένα σημαντικό ρόλο: άνδρες αφρικανικής καταγωγής έχουν τον υψηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη, ενώ άνδρες ασιατικής καταγωγής τον χαμηλότερο κίνδυνο.

Δίαιτα & Παχυσαρκία
Οι επιλογές του τρόπου ζωής, η διατροφή και η έκθεση σε περιβαλλοντικές τοξίνες παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και ταχύτητα εξάπλωσης του καρκίνου του προστάτη.

H "Δυτικού τύπου δίαιτα" ή η λεγόμενη "δίαιτα του Kάου-Mπόυ", η οποία είναι πλούσια σε λίπος, κρέας και ζάχαρη και φτωχή σε φρούτα και ίνες, μπορεί να είναι ένας από τους σπουδαιότερους παράγοντες που συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου του προστάτη.

Διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας, ασβέστιο (γαλακτοκομικά προϊόντα) και “κακή” χοληστερίνη (LDL) πιστεύεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Διατροφή πλούσια σε υδρογονάνθρακες σιτηρών μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα της ινσουλίνης, η οποία συμβάλλει στην παχυσαρκία. Ο συνδυασμός μίας “ανθυγιεινής” δίαιτας με την ανεπαρκή σωματική άσκηση οδηγεί σε παχυσαρκία η οποία προδιαθέτει στην ανάπτυξη καρκίνου στον προστάτη. Άνδρες με δείκτη σωματικής μάζας (body mass index, BMI) μεγαλύτερο από 32,5 έχουν πιθανότητα 30% να πεθάνουν από καρκίνο του προστάτη ενώ άνδρες με BMI 35 έχουν 60% πιθανότητα να υποστούν υποτροπή καρκίνου του προστάτη 3 χρόνια μετά την θεραπεία.

Διατροφή πλούσια σε ακατέργαστα φαγητά και ωμά λαχανικά βοηθάει στην πρόληψη του καρκίνου του προστάτη. Αντιοξειδωτικά φαγητά συμβάλουν στην μείωση των “ελεύθερων ριζών”, οι οποίες καταστρέφουν κυτταρικές δομές στο ανθρώπινο σώμα και μπορεί να είναι το εναρκτήριο βήμα στην ανάπτυξη του καρκίνου. Μερικά συχνά αντιοξειδωτικά είναι οι λυκοπίνες (βρίσκονται στις ντομάτες), το ρόδι, η γαρκινία ή μεγαστόνη (mangosteen, τροπικό φρούτο, καρπός ενός τροπικού δένδρου που μοιάζει με το κοινό μάνγκο), το φυτό αγρόπυρο (wheat grass, φυτό σαν γρασίδι, του οποίου το εκχύλισμα είναι διαθέσιμο σε χάπια, χυμό, σκόνη  πωλούμενο στα φαρμακεία και καταστήματα υγιεινής διατροφής) και το πράσινο τσάι (tea sea buckthorn).

Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι η διατροφική ή με μορφή χαπιών λήψη λιπαρών οξέων ωμέγα 3 και 6, που βρίσκονται κυρίως στα ψάρια, μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη του καρκίνου του προστάτη έχοντας επίσης θετική επίδραση στην λειτουργία του εγκεφάλου και του καρδιαγγειακού συστήματος. Επιπλέον εξωγενή χορήγηση - με μορφή χαπιών - σεληνίου, βιταμίνης D και βιταμίνης Ε είναι ευεργετική στην πρόληψη του καρκίνου του προστάτη καθώς μπορούν να μειώσουν την τιμή του PSA και ν' αναστείλουν την ανάπτυξη του όγκου.